single and fabulous

Once upon a time…

Tạp lục – Tibet, mái nhà của thế giới (ST)

leave a comment »

source: http://www.taybacgroup.com.vn/default.aspx?g=posts&t=84

Những ngày chuẩn bị:
Chỉ còn 9 ngày nữa là chúng tôi lên đường tới Tibet, miền đất huyền thoại của núi đồi và thảo nguyên huyền bí, của các lạt ma có tuệ năng siêu phàm, của những đoàn người hành hương với lời linh nguyện OM MANI PADME HUM và mùi hương trầm huyền hoặc dưới những mái tu viện cổ kính, của những đèo Tử thần, đỉnh Kailash (Ngân sơn) thần thánh cao chót vót lưng trời, cùng thung lũng Lhasa xanh tươi và dòng sông Yalung Tsangpo lấp lánh.

Chuyến du hành này là một trong những giấc mơ của tôi trong nhiều năm qua. Một ngày hạ oi ả thời còn là sinh viên (thập kỷ 80), tôi tình cờ tìm được cuốn “Con đường Mây trắng” cũ nát xuất bản từ trước năm 70. Cuốn này thời đó còn là loại “tham khảo nội bộ”. Những trang sách vàng ố nhàu nát đã thổi bùng lên trong tôi hình ảnh về một miền đất kỳ ảo xa xôi, đầy sắc màu kỳ diệu. Giữa trưa hè nóng bức mà cảm thấy run lên với cái lạnh nghiệt ngã của những ngọn đèo tuyết trắng, bốn bức tường ngột ngạt của căn nhà cấp 4 ẩm thấp bỗng bừng sáng lên dưới hình ảnh lung linh của một hồ Nam Tso xanh biếc, của đỉnh Ngân sơn sáng rực tựa trăng rằm.
Cuốn sách không phải là của tôi. Thời đó photocopy còn là một kỳ vật mà chỉ đôi cơ quan công quyền lớn mới có, tôi đành trả lại cho người chủ sau khi đã nghiền ngẫm ngược xuôi vài bận. May thay, chẳng lâu sau tôi lại được cơ hội mượn được thêm cuốn “Đường mây qua xứ Tuyết” và “Hành trình về Phương Đông”, thời đó cũng thuộc loại cấm thư. Quả là những tuyệt tác. Thêm một lần nữa hình ảnh về miền núi tuyết xa xôi lại hiện ra như một linh ảnh thần kỳ, và chiếm một chỗ vững chắc trong tôi như một miền đất của những thánh thần mà rất đỗi thân thuộc. Từ đó, tôi biết chắc chắn rằng có một ngày mình sẽ “chân dận vạn dặm hài, tay quay chuyển luân kinh, miệng nhẩm câu mantra mầu nhiệm” mà tới Lhasa, như một người hành hương.

Rồi tôi ra trường, đi làm, giấc mơ Tibet như bị chìm xuống dưới các lo toan bận rộn của cơm áo gạo tiền. Thế rồi cuối thập kỷ 90, tình cờ gặp lại anh bạn từ hồi đại học, gia nhập vào nhóm lang thang xe máy cùng với anh để rồi lập nên nhóm Tây bắc. Giấc mơ ngày nào lại hiện về mạnh mẽ vào thôi thúc không ngờ. Đã có năm tôi thử tập thiền đặng hiểu thêm đôi chút về những điều Govinđa đã viết. Mưu sự đã lâu, nhưng cơ hội thì phải chờ thôi.
Một ngày cuối đông Ất Dậu, tình cờ tôi đọc lời nhắn của anh bạn hoankiem trên box Du lịch của forum ttvnol (www.ttvnol.com) về một chuyến đi Tibet, dường như tôi biết chắc chắn rằng cơ hội đã đến, và tôi sẽ không thể để nó trôi qua. Đầu xuân, chúng tôi gặp nhau và cũng không ngờ lại có nhiều người quan tâm và đăng kí‎ tham gia đến vậy. Có đến trên 20 người đăng kí hoặc chắc chắn, hoặc dự bị. Theo tính toán của chúng tôi, chuyến đi sẽ qua nhiều chặng rất dài bằng Land Cruiser, và quân số do vậy tối đa chỉ nên là bội số của 4, để tiện xếp chỗ. Sau nhiều lần họp bàn và thống nhất chương trình, đến giờ chót đoàn chốt lại 11 thành viên, trong đó có một nhóm nhỏ 3 người sẽ đi hành trình 9 ngày (Hà nội – Lào Cai – Kunming – Lhasa), một nhóm khác gồm 4 người sẽ đi hành trình 16 ngày (Lhasa – Gyantse – Shigatse – Everest – Kathmandu) , và 4 người còn lại sẽ giành hẳn thêm 3 tuần nữa để đi thêm các địa danh khác của Nepal trước khi sang Ấn độ rồi mới trở về.
Một điều đáng nói nữa là trong đoàn 11 người thì có đến 7 thành viên là nữ. Thế mới thấm cái câu: “ Thân này ví đổi làm trai được”… của bà chúa thơ Nôm.
Với máu lang thang có sẵn, chúng tôi qu‎yết định sẽ không đi theo tour mà sẽ thử sức một phen với Lonely Planet (LP) trên đất Tibet. Cuốn bảo bối này (Edition 2005) được cả đoàn nghiền ngẫm rất kỹ và thực sự là người bạn đồng hành thân thiết của chúng tôi trên toàn bộ chuyến đi. Theo LP, để bay vào Tibet từ Trung quốc, thường dân balô sẽ đi qua đường Qinhai (Thanh hải), Chengdu (Thành đô , hoặc Zongdian (Shang rila). Đi từ Việtnam thì Qinhai quá xa, không nên chọn. Để có thể tiết kiệm được ngay chặng đầu tiên, chúng tôi chọn cách đi tàu đêm từ Hà nội lên Lào cai, rồi sáng hôm sau bắt xe bus từ Hekou (Hà khẩu) đi Kunming (Côn minh). Xe sẽ đến Kunming vào chiều tối hôm đó. Sáng hôm sau sẽ bay từ Kunming hoặc qua Zongdian, hoặc Chengdu rồi bay tiếp vào Lhasa.

Về visa, để vào đến Tibet, dân du lịch sẽ phải làm hai giai đoạn thủ tục. Trước hết là xin visa thông thường tại ĐSQ Trung quốc (mất 4 ngày và US$30). Sau đó, bạn sẽ bắt buộc phải thông qua một tour agent tại Kunming, Chengdu hoặc Qinhai để làm thủ tục xin một giấy thông hành vào Tibet (gọi là TTB permit – Tibet Travel Bureau permit). Có được cái giấy đó mới có thể mua được vé máy bay vào Lhasa.
Thông thường, các tour agent sẽ chào cho bạn một giá trọn gói cho cả permit và vé máy bay, với giá khoảng 2600 – 2700 tệ. Chúng tôi chọn tour agent là văn phòng Mr.Chen :
MR.CHEN’s OFFICE
TIBET TOUR BY AIR OR OVERLAND,

No. 3 Bldg, Room 3115 of Camelia Hotel, Kunming, Tel / fax : 0871-3188114
Ms.Elena Wang, Email : batrichina@hotmail.com
Mr.Chen qijia_chen@yahoo.com.cn

Văn phòng này đặt ngay tại khách sạn Camelia tại Kunming, khá nổi tiếng trong giới backpacker. Chen là một tay chủ trẻ, khá năng động và biết điều. Mức giá ban đầu do cô nhân viên Elena Wang phát ra là 2750 tệ, tuy nhiên cuối cùng khi chúng tôi liên hệ thẳng với Chen, y đồng í với mức 2650 tệ. Vậy là hợp đồng vé và permit đã được kí bằng email.
Nhớ rằng nếu không muốn mất thêm một ngày chờ đợi ở Kunming, bạn nên email luôn cho Chen một bản scan của hộ chiếu, visa Trung quốc của bạn, để y in ra và nộp cho nhà chức trách để có được chiếc giấy thông hành TTB nổi tiếng đó. Sau khi giao cho bạn vé máy bay và TTB permit, trách nhiệm của tour agent đã hoàn tất, và chương trình sau khi đến Lhasa là hoàn toàn tùy thuộc vào bạn, tùy thích.
Mặc dù có thể chuyển tiền đặt cọc bằng Western Union, nhưng để cho chắc chắn, anh bạn hoankiem cùng ba thành viên khác của nhóm 38 ngày đã xuất phát sớm một ngày để đến Kunming lấy vé và permit. Với chúng tôi, các thành viên còn lại, việc duy nhất còn phải làm là đóng đồ, thu xếp công việc và lên đường.
Riêng với nhóm 16 ngày, chúng tôi cần đặt vé về từ Nepal. Có nhiều đường bay, tuy nhiên tôi chọn cách bay bằng Royal Nepal Airlines về Bang kok với mức giá US$250/người (rẻ hơn Thai Airways cỡ US$100), sau đó bay tiếp bằng Air Asia về Hà nội với giá U$54 trong cùng ngày. Với Air Asia, việc đặt vé qua mạng có thể thực hiện rất đơn giản thông qua http://www.airasia.com. Việc đặt vé của Royal Nepal khó khăn hơn, bởi trang web của họ quá nghèo nàn và không hề hỗ trợ hay thậm chí giới thiệu cách đặt vé.
Sau một hồi lục lọi trên mạng, tôi đã đặt được vé thông qua một văn phòng tour (www.nepalexcursion.com) đặt tại Kathmandu, thủ đô của Nepal. Đi kiểu này tiết kiệm thì rõ rồi, nhưng có một rủi ro khá hiện hữu là chuyến bay Kathmandu-Bangkok là một trong những chuyến nổi tiếng về việc thường xuyên bị chậm giờ. Theo lịch trên vé thì chuyến này sẽ xuất phát lúc 8h30, và về đến Bangkok lúc 1h chiều. Tuy nhiên nếu về đến Bang kok sau 5h30 giờ chiều, sẽ gần như chắc chắn lỡ chuyến bay Air Asia lúc 7 giờ, và như thế sẽ có nghĩa là mất trắng U$54 tiền vé, cộng thêm U$54 nữa cho một chiếc vé vào ngày khác (là hôm sau, nếu may mắn), tiến ăn và khách sạn để ở chơi Bangkok một cách bất đắc dĩ cho đến khi mua được chiếc vé mới. Tuy nhiên đi backpack thì đôi khi phải liều thôi. Khoác ba lô là go go go.
Trước ngày lên đường, một việc nữa cũng cần phải làm là đổi tiền ra nhân dân tệ. Nên đổi ngay tại Việtnam, bởi sẽ không có nhiều thời gian để đổi tiền ở Kunming hay Chengdu. Tại Lhasa, việc đổi tiền cũng khá bất tiện, vả lại bạn sẽ muốn giành thời gian ở đó để đi chơi hơn là để đi đổi tiền. Dự tính mỗi người chúng tôi sẽ tiêu hết khoảng 8 ngàn tệ tại Trung quốc và Tibet.
Cũng không nên thiếu một bản hợp đồng bảo hiểm du lịch toàn cầu cho toàn bộ chuyến đi. Nếu bạn có một thẻ tín dụng của ngân hàng ACB, việc phải làm là chỉ cần trả thêm U$9 là sẽ có một hợp đồng như vậy cho cả năm (!). Bằng không, có thể mua theo chuyến 15 ngày hoặc 30 ngày của công ty cổ phần bảo hiểm Viễn đông (VASS/ http://www.viendong-insurance.com) với giá khoảng U$2/ngày, để được bảo hiểm từ tai nạn, y tế cho đến mất cắp và thậm chí là chuyến bay của bạn bị hoãn hoặc hủy.
Visa đã xong, vé tàu đã mua, bảo hiểm cũng đã trả, ba lô đã buộc gọn, tiền đội đã đi từ đêm trước, chúng tôi hồi hộp chờ giờ xuất phát.
21 giờ ngày thứ Sáu, 24/03/2006, dưới cơn mưa lất phất, chúng tôi lên tàu trong sự đưa tiễn ấm áp của anh em bạn bè. Con tàu tốc hành quằn mình trong cơn gió lạnh cuối mùa, lao vút về phía bắc.

Thứ Bảy, ngày 25/03/2006 (Lào cai – He kou – Kunming):
Tàu đến Lào cai vào khoảng 6h30. Ăn sáng xong, chúng tôi ra cửa khẩu làm thủ tục xuất cảnh. Dường như nhóm Tibet mùa xuân là những người khách duy nhất xuất cảnh bằng hộ chiếu và visa. Dân thường và khách tour đều chỉ làm giấy thông hành. Trước khi làm thủ tục, hãy nhớ ghé qua phòng Kiểm dịch y tế biên giới (ở ngay cạnh bàn hải quan) để uống một liều vắc xin tổng hợp màu trắng đục, vị tanh lợ lợ, và được cấp một Phiếu tiêm chủng quốc tế. Thiếu chiếc phiếu này, hải quan phía Trung quốc sẽ dứt khoát không cho bạn vào đất của họ.
Cơ quan xuất nhập cảnh bên Hekou nằm ở phía đầu cầu bên kia. Với visa và phiếu tiêm chủng trong tay, chúng tôi nhanh chóng làm xong thủ tục nhập cảnh và bước vào thị trấn Hekou. Một tay cò xe ngay lập tức bám lấy chúng tôi. Ngạc nhiên là y nói tiếng Anh rất tốt. Bến xe Hekou đi Kunming nằm cách cửa khẩu chỉ hơn trăm mét về phía bên trái. Gọi là gặp cò, nhưng thực tế thì tất cả các việc y làm là dẫn chúng tôi đến quầy vé, và chỉ ra chiếc xe mà chúng tôi sẽ đi. Chúng tôi vẫn trực tiếp mua vé tại quầy của bến xe với đúng giá quy định là 112 tệ. 10 giờ 50 phút, xe xuất phát đi Kunming.
Chiếc xe khá lớn, kiểu xe 45 chỗ cho khách du lịch với khoang hành lí nằm dưới gầm, có hai cửa hai bên để chất và lấy đồ. Ghế có thêm lớp vỏ bọc trắng vải cotton. Máy dầu nhưng chạy rất êm. Lái xe (bên Tàu gọi là sư phụ) trạc 45 tuổi, tóc húi cua. Phụ xe là một tiểu thư tóc dài, người đầy đặn, ăn mặc khá kiểu cách. Cảnh ngón tay màu hồng của nàng lướt trên quyển sổ phụ xe cáu bẩn vàng khè dường như là một sự chắp nối vụng về của số phận. Sau này tôi biết thêm rằng nhà nàng thầu chiếc xe này. Lái xe là một người bà con của gia đình, còn bản thân nàng thì làm phụ xe đã được đôi năm, cứ hôm nay chạy Kunming – He kou thì hôm sau lại He kou –Kunming. Cuộc đời như một tấm vải thưa, với các sợi là từng ngày đan vào nhau thô vụng, đơn giản đến không ngờ.
Chặng đầu của quãng đường Hekou – Kunming chạy dọc theo sông Hồng, bên kia vẫn là đất Việt nam với bờ lau, đường mòn ven sông, đìu hiu và hoang vắng. Trái lại, phía bờ bên Tàu đang là một đại công trường kéo dài mấy trăm cây số. Đó chính là một con đường cao tốc nhiều làn, với các loại cầu vượt khổng lồ dựng lên trên đầu những cột bê tông lớn cỡ dăm sáu người ôm không xuể. Cảm giác bước ra nước ngoài mà vẫn luôn nhìn thấy tổ quốc thật lạ, và kìa, cách Hekou cỡ 30km, ngã ba sông Hồng hiện ra trước mặt, với đồn biên phòng lẫn trong màu xanh cây rừng và chiếc cột mốc biên giới bằng đá hoa cương màu nâu đỏ rực trong nắng trưa. Không khỏi nhớ đến ngày cách đây mấy năm nhóm Tây bắc chúng tôi đã đến bên cột mốc này để thăm nơi con sông Hồng chảy vào đất Việt, và cùng hát với các anh bộ đội biên phòng bài “ Gửi em ở cuối sông Hồng”. Từ đây trở đi, chúng tôi mới hoàn toàn đi sâu vào lãnh thổ Trung quốc.
Sau chặng đường đang xây dựng khá xấu, hai phần ba sau của chặng đường đã trở nên đẹp hơn. Tuy nhiên các lái xe người Tàu dường như luôn đi đúng tốc độ chỉ dẫn bên đường, cho dù dường như trong cả ngày tôi không nhìn thấy bóng một chú cảnh sát giao thông nào. Và do vậy, không thể trông mong vào việc chạy cướp đường như xe khách ở ta được. Âu cũng là safety first.
Tin nhắn của tiền đội cho biết mọi việc ở Kunming rất tốt đẹp. Giấy phép và vé máy bay vào Tibet đã sẵn sàng. Quả là một tin vui. Bữa tối 7 giờ tối tại một quán cơm bình dân ngay cạnh đường với giá 7 tệ/xuất cơm. Giá tính bằng tệ và chất lượng thì cũng tệ.
10 giờ đêm, chúng tôi đến Kunming. Thành phố về khuya không đủ nhiều đèn để chúng tôi thấy hết tầm cỡ của nó (chủ yếu là để xem nó có được “tráng lệ vào loại nhất thế giới” như Mêkông kí sự đã từng ca ngợi hay không). Cái duy nhất làm tôi ấn tượng chính là một hệ thống cầu vượt trước khi xe vào được khu trung tâm. Hệ thống này chạy xoắn ốc với hàng chục các làn xe đan xen vào nhau, đến nỗi để ra khỏi vòng xoắn ốc này, mỗi xe phải chạy vòng tròn đến ba bốn lần mới đến được đúng làn đường rẽ của mình. Quả là một công trình đáng nể.
Điểm trả khách nằm ngay trên một con phố lớn. Từ đó về khách sạn Camelia chỉ mất 10 phút đi taxi. Tôi bắt đầu vận dụng vốn từ vựng và ngữ pháp tiếng Tàu còm cõi của mình để mặc cả với các lái xe taxi. Họ không thể hiểu cái tên Camelia, cho dù là được đọc từ tờ lịch trình của chúng tôi. Thật may, tôi nhớ ra rằng khách sạn Camelia ở Việt nam còn được gọi là Trà hoa khách sạn, và ngay lập tức các sư phụ taxi hiểu ra chữ Trà hoa qua cái giọng phát âm nửa mùa của tôi. Mất 15 tệ và vài phút sau, chúng tôi đã đến được Camelia, nơi tiền đội đang đợi với một quả dưa hấu cỡ bự đã bổ sẵn, vài chai bia ướp lạnh và một gói thịt bò khô thơm phức.
Camelia (No.96 Dongfeng Dong Road, Tel: 86-871-3163000, Fax: 86-871-3147033) là một khách sạn có nhiều hạng phòng cho nhiều loại khách khác nhau từ sang trọng (vài trăm tệ một đêm) đến loại bình dân. Loại phòng phù hợp nhất với chúng tôi là phòng tập thể (dormitory), có đến 6 chiếc giường tầng cho 12 khách, với giá 25 tệ/khách. Phòng rất sạch sẽ, rộng rãi, bên ngoài có phòng tắm tập thể, bếp nấu ăn với bếp điện từ, toilet công cộng. Văn phòng tour của Mr.Chen cũng đặt ngay trong khách sạn này, thật là nhất cử lưỡng tiện.
Trục trặc đầu tiên đã xảy ra với chiếc ống kính 17-35 của tôi. Có lẽ do va đập, nó không thể lấy nét được nữa, cho dù tự động hay vặn tay. Súyt khóc, vì như vậy có nghĩa là tôi đang bước vào một trong những chuyến đi kỳ thú nhất từ trước tới nay của mình mà sẽ ra về tay trắng không có nổi một chiếc ảnh nào. May thay đã có thể mượn được chiếc ống kính Sigma dự trữ của anh bạn hoankiem, tuy chất lượng của chiếc Sigma này thì không thể so với Canon L của tôi được. Chấp nhận vậy.
Kunming, thủ phủ của Vân nam, dù chưa phải vùng núi nhưng độ cao cũng đã khoảng gần 2 ngàn mét. Tôi ngạc nhiên thấy hình như độ cao đã bắt đầu lên tiếng khi cảm thấy chiếc ba lô trên vai bỗng hình như nặng lên một chút khi leo lên gác. Hay là mình mệt do chặng di chuyển hơi dài? Cuộn câu hỏi này vào trong chăn, tôi đi ngủ ngay để chuẩn bị cho chuyến bay sớm ngày hôm sau.

Chủ nhật, ngày 26 tháng 3 năm 2006 (Kunming – Chengdu – Lhasa):
Sân bay Kunming chỉ cách Camelia có hơn 10 phút taxi. Đây là một sân bay khá nhỏ, tương đối cũ với lô gic bố trí quầy làm thủ tục hơi lộn xộn và hệ thống chiếu sáng không được tốt. Khung cảnh tranh sáng tranh tối, nhờ nhờ quyến rũ đám khách bay dậy sớm quay lại trạng thái lơ mơ buồn ngủ.

Làm thủ tục xong, tôi mới có thời gian để ngắm kỹ chiếc giấy thông hành TTB. Thực sự là ngắm, bởi trên cả trang giấy hầu như mọi thông tin đều được viết bằng tiếng Tàu, rồi cộp một con dấu. Không có giấy riêng cá nhân, mà toàn đoàn được gộp vào một bản duy nhất. Bản duy nhất này chắc được dùng để lưu văn thư, nên cả Chen (tour agent) lẫn khách chỉ đều có bản copy mà thôi. Tuy nhiên bản copy xem ra chạy ngon như bản gốc, vì trong cả chuyến Tibet chúng tôi không hề gặp bất kỳ trục trặc nào về việc không có bản TTB permit gốc trong tay.
Chuyến bay Kunming – Cheng du chỉ mất có 45 phút bao gồm cả cất cánh và hạ cánh, thành thử tôi có cảm giác có cái gì đó hơi giống với air taxi của Myanma, đã được các bác Mêkông kí sự mô tả. Tại Cheng du, cần làm thủ tục check-in một lần nữa để lấy thẻ lên máy bay cho chặng Chengdu – Lhasa, và cũng tại đây người ta kiểm tra chiếc Giấy thông hành TTB của cả đoàn trước khi vào phòng chờ ra máy bay.

Sân bay Chengdu

Khác hẳn với Kunming, sân bay Cheng du quả là một công trình hiện đại với mái vòm khung chịu lực như một sân vận động trong nhà loại lớn với kính, thép và đèn neon sáng rực. Có đến trên 2 giờ chờ đợi, nhưng chúng tôi không dám chạy vào trung tâm Chengdu, mặc dù chỉ cách sân bay 18km, bởi không chắc lắm về tình hình giao thông trên quãng đường khá đông đúc này. Phòng chờ lớn, khách đi lại nhộn nhịp. Kia rồi, trong đám người xam xám y phục thành thị bỗng ánh lên một sắc nâu đỏ ấm áp, nổi bật trong một dáng người cao lớn, uy nghi. Một vị lạt ma bằng xương bằng thịt hiện ra trước mắt chúng tôi. Đây là lần đầu tiên diện kiến, nên cả đoàn như sững lại để nhìn. Vị này khá trẻ, trông dáng vẻ hiện đại, đeo kính râm, tay đeo đồng hồ điện tử to bản, hao hao giống tài tử Trung quốc Châu Nhuận Phát (Chow Yun-Fat). Bất chợt tôi liên tưởng đến bộ phim “The bullet-proof monk”. Hơi hướng Tibet đã bắt đầu lộ diện, nhưng tướng mạo thì hiện đại vô cùng. Tibet thực có như vậy không? Thật là thấp thỏm.

Diện kiến vị lama đầu tiên, ngay trước mặt một bóng hồng.
Tôi tạt vào một hàng càfe internet của China Unicom. 30 tệ là mức giá fixed để dùng internet (công nghệ truy cập CDMA) đến lúc chán thì thôi + 1 tách cà fê. Check thông tin thời tiết Lhasa, emails, tin ở nhà của nhóm TBG…và chờ đợi.

Lên máy bay, một nửa đoàn may mắn được ngồi phía bên cánh trái, tức là phía có thể ngắm dãy Himalaya. Để có cái may mắn này, khi làm thủ tục lên máy bay nhớ cười thật duyên với cô trực quầy check-in xinh tươi trước khi nhờ người đẹp này kiểm tra xem có còn ghế bên cánh trái không.
Khỏi phải nói ngay từ lúc cất cánh, mọi con mắt của chúng tôi đều dán chặt vào các ô cửa kính để bắt cho bằng được những hình ảnh đầu tiên của Tibet. Điều kém may mắn là hôm đó trời mù ảm ạm, nhiều mây và mưa ngay từ Chengdu. Phải đi rất sâu vào đất Tibet, các đám mây đó mới bắt ầu mỏng dần. Bất chợt, mây dãn ra tạo một thung lũng, và điều mà chúng tôi mong đợi chợt hiện ra hết sức đột ngột, khiến cả lũ ồ lên sung sớng. Một dãy núi dài như bất tận với những đỉnh tuyết trắng vĩnh cửu, xen lẫn với các mảng sườn núi màu xám và nâu, các khe sâu đen sẫm sắc nét cùng những con đường khi mờ khi tỏ dưới các đám mù.

Himalaya dưới cánh bay
Các tay máy ảnh bắt đầu hoạt động hết công suất, và dường như chụp bao nhiêu cũng cảm thấy chưa đủ. Một liên tưởng mạnh mẽ đến tiêu đề nổi tiếng “Đường mây qua xứ tuyết” của tuyệt tác thủa xưa. Qua hết thung lũng mây đó, trời Tây tạng tiếp tục hào phóng ban tặng cho lũ khách phương xa những hình ảnh ngày càng rõ nét hơn của xứ tuyết.
Đường mây qua xứ tuyết
Càng gần sân bay, mây càng mỏng hơn và tuyết cũng thưa hơn, chỉ còn chơi vơi ngự trị trên những đỉnh cao chót vót. Và kìa, dải lụa xanh ngọc Yarlung Tsangpo bỗng hiện ra dưới cánh bay, nổi bật trên nền đất vàng nâu khô cằn, len lỏi giữa các ngọn núi của mái nhà thế giới trước khi chảy sang Ấn độ để trở thành dòng Brahmaputra, xuôi qua Bangladesh và đổ ra Ấn độ dương. Cảm xúc thật dạt dào. Himalaya đã đón chào chúng tôi như thế đó.
Hình ảnh đầu tiên về Yarlung Tsangpo
Máy bay hạ cánh. 15 giờ 15 phút, cửa máy bay bật mở để làn gió đầu tiên của Tibet ào thẳng vào khoang hành khách. Theo một thói quen từ thời sinh viên, trên bậc cầu thang máy bay cuối cùng, tôi hít một hơi thật dài rồi đặt bàn chân của mình trên mặt đất Tây tạng rồi ngước nhìn xung quanh. Những ngọn núi nâu vàng
ấm áp, với đỉnh phủ tuyết trắng cao vút lưng trời, dòng sông Yarlung Tsangpo chỉ cách một tầm nhìn trước mặt. Thật khó mà tả được cảm xúc của mình lúc đó. Nó vừa chơi vơi, huyền diệu mà cũng vừa xác thực, hiện hữu. Bất giác tôi tự cắn vào môi mình để biết chắc đây không phải là giấc mơ, rồi bất giác nhìn quanh, các bạn trong đoàn vẫn đang cùng đi bên tôi, tấm biển đề Gongkar Airport và dòng chữ tiếng Tạng sừng sững ngay trên đầu. Không, tôi không nằm mơ. Tây tạng, miền đất huyền thoại trong mơ từ bao năm của tôi đây rồi!
Sân bay Gongkar
Cảm giác ngay lập tức nhận thấy là mặc dù trời rất nắng, nhưng nhiệt độ trong bóng râm khá lạnh. Do vậy mọi người đều cần mặc quần áo ấm ngay, dù chưa phải dùng đến bộ đồ chịu băng tuyết mà hầu hết mọi thành viên đều mang theo. Vào những tháng cuối xuân và đến hết hè, Lhasa và các vùng phụ cận không có tuyết trên đồng bằng, mà chỉ có từ khoảng các lưng chừng núi. Một vài điều mà chúng tôi cũng làm ngay lúc đó là bôi kem chống nắng (SPF>40) và đeo kính râm UV. Thiếu hai điều này, sau ít ngày rất có thể da của bạn sẽ nứt nẻ như ruộng hạn và thị lực có thể giảm sút.
Đoàn Tibet mùa xuân tại Gongkar
Không khí quá loãng của Tibet không có khả năng ngăn bớt tia tử ngoại như không khí ở vùng thấp. Đồng hồ độ cao chỉ 3600m. Như vậy chỉ sau có gần 3 giờ đồng hồ bay, chúng tôi đã bay thẳng từ độ cao 126m của Chengdu lên thêm gần 3500m.
Chỉ số về độ cao và áp suất đo ngay khi hạ cánh
Đó là lúc 15h23 ngày 26/03/2006.
Chuyến xe bus (vé 35 tệ/người) chạy từ sân bay Gongkar về Lhasa (90km) chỉ có chúng tôi là những khách ngoại quốc duy nhất. Lại nhớ đến bác Nguyễn Tường Bách khi xuống máy bay ở đây đã được phía đón tiếp choàng ngay lên cổ dải lụa trắng, biểu tượng của lời chúc tốt lành của người Tạng. Lũ khách balô chúng tôi đương nhiên không được đón tiếp như vậy, nhưng với tôi, dải lụa xanh Yarlung Tsangpo như ôm choàng lấy con đường chúng tôi đang đi hướng về Lhasa có ‎ nghĩa hơn bất cứ dải lụa hay lời chúc tốt đẹp nào.
Mùa này nước thật hiền hòa, lăn tăn chảy qua các bãi sỏi tròn trắng, với những mảnh ruộng nhỏ ven sông xen lẫn với các xóm làng người Tạng. Yarlung Tsangpo là con sông thần của người Tạng. Nó bắt nguồn từ miền tây, nơi có hồ thiêng Manasarova và đỉnh Kailash. Theo truyền thuyết, dòng sông này bắt nguồn từ hàm một con ngựa thần, một trong ba con vật linh thiêng được phục dịch các vị thiền sư thủa trước: ngựa, sư tử và chim công. Tương truyền là Manasarova cũng chính là tâm điểm của hàm ngựa thần, cung cấp nước thượng nguồn cho Yarlung Tsangpo. Trên đường chảy sang phía đông của mình, dòng sông còn nhận thêm nước của hồ Peiku-Tso, rồi xuyên qua dãy Himalaya, vòng ngược trở lại gần biên giới Myanma để chảy sang đất Ấn độ và trở thành Bramaputra vĩ đại. Một nghịch lí thật thú vị là Ngari, tên gọi miền Tây của Tibet, là một miền hoang mạc khô cằn lại là nơi khởi thủy của bốn dòng sông lớn của Á châu: Hằng hà, Indus, Sutlej và Yarlung Tsang po (hay Brahmaputra). Trong khi ba dòng đầu nhanh chóng chảy ra khỏi Tibet ngay tại miền Tây thì Yarlung Tsangpo lại men theo sườn phía tây bắc của Himalaya và chảy dài đến 2000km dọc theo dãy núi khổng lồ này, đem lại sự sống cho toàn miền Trung và cận đông Tibet. Có thể nói nếu không có Yarlung Tsangpo, người Tibet chắc sẽ không thể có được một Gyantse với pháo đài sừng sững lưng trời, một Shigatse với tu viện Tashilunpo có một không hai và một Lhasa với Potala kỳ vĩ.
Nhưng thôi, tôi đã đi hơi xa vào những ngày tiếp theo rồi. Hãy để câu chuyện tự nó sẽ đến. Chiếc xe vẫn đang tiếp tục lăn bánh, mỗi phút lại đưa tôi gần thêm tới Lhasa, băng qua những rặng cây khô héo, úa vàng dọc trên đường. Điều gây ấn tượng đầu tiên là mùa này, Tibet gần như tuyệt đối không có màu xanh. Trời không mưa trong hầu khắp các tháng mùa đông và xuân đã trùm lên toàn bộ mặt đất một màu vàng nâu ảm đạm. Đất đai khô cằn, tuy không quá nứt nẻ. Tuy nhiên dường như chỉ phân biệt được giữa đất hoang và đất ruộng qua vết tích của những luống cày. Nhìn những người nông dân Tạng miệt mài cày cuốc trên những thửa ruộng nâu khô khốc mà sỏi đá dường như nhiều hơn đất màu, người ta dễ liên tưởng đến hình ảnh của những kẻ đào đãi vàng hơn là những người nông dân gieo mầm sống. Chợt cảm thấy nôn nao, nhớ đến những cánh đồng cát trắng của Quảng nam, Quảng trị, nơi những người đồng bào ở quê nhà “sống trong cát, chết vùi trong cát”.
Chiếc kính râm UV cùng nhịp lắc lư đều đều của chiếc xe bus khiến tôi lơ mơ rơi vào một giấc ngủ. Quái thật, vào đúng cái lúc háo hức thế mà bản thân tôi lại có thể lăn ra ngủ như vậy. Cho đến giờ tôi vẫn chẳng thể lí giải nổi tại sao.
Tiếng xe phanh kít khiến tôi tỉnh giấc. Bên ngoài là một bến xe. Khách lục tục kéo nhau xuống, tôi ngơ ngác chỉ ra bên ngoài hỏi một trong số họ ”Lhasa?”. Ông khác gật đầu. Quay lại nhìn, hầu hết các bạn trong đoàn cũng đang choàng tỉnh dưới những chiếc kính râm to sụ. Chúng tôi xuống xe và mang LP ra để tìm nơi nghỉ lại. Tiêu chí đặt ra là rẻ, nói tiếng Anh và gần Barkhor và Potala, để tiện đi lại thăm thú. Chiểu theo đó thì Pentoc Guest House trên phố Menstikhang Lam là lựa chọn tối ưu. Pentoc cũng chính là LP Editor’s choice. Mải chúi mũi vào cuốn LP, chợt một thành viên kêu thảng thốt:” Có phải Potala kia không nhỉ”? Cả nhóm giật mình quay phắt lại theo hướng chỉ. Không xa lắm, nhô lên sau những mái nhà quanh bến xe, hiện ra một kiến trúc tường nâu đỏ xen lẫn trắng, với mái vuông kiểu Tạng, cũng không lấy gì làm đồ sộ. Potala huyền thoại đó ư?
Hơi một chút thất vọng, nhưng chúng tôi vẫn qu‎yết định làm một vài kiểu ảnh toàn đoàn ngay tại sân bến xe để đánh dấu phút đầu tiên tại Lhasa, với nền là một Potala nhìn từ góc này khá khiêm nhường.
Sau một cuốc taxi mất 10 tệ và ít phút, chúng tôi đến được ngã ba Beijing Donglu (tên Tạng là Dekyi Shar Lam) cắt với East Zang Yi Yuan (Menstikhang Lam). Menstikhang Lam là một phố đi bộ, nên người lái taxi thả chúng tôi tại một điểm gần đầu phố, ngay trên Beijing Donglu. Trên phố, dân đi lại tấp nập. Chủ yếu là người Hoa, có lẽ cứ 10 người thì cũng phải có đến 6 người Hoa. Người Tạng ở đây ai cũng biết nói tiếng Phổ thông (Mandarin). Trên phố, nhà cửa gần như hoàn toàn theo kiểu Tàu tỉnh lẻ, tức là tường xây, ốp đá hoa cắt nhỏ hình chữ nhật màu trắng hoặc xám, mái bằng. Nhang nhác như cảm giác khi sang Hà khẩu hay Bằng tường. Dân cũng bám vào mặt phố để mở đủ các loại cửa hàng. Khu này gần điểm tập trung khách balô nên rất nhiều cửa hàng bán đồ backpack: quần áo, balô, bếp ga, đèn, dao, áo mưa..với đủ các loại thương hiệu nổi tiếng như Northface, Timberland, McKinley…cho đến các mác hiệu của Tàu. Xen vào đó là các cửa hàng thực phẩm, hàng tiêu dùng, đồ lưu niệm…Anh hàng thịt với các khối thịt cắt vuông vức như viên gạch vồ, vẫn dùng một chiếc cân cũ kỹ, với những quả cân bằng gang đúc có rãnh để móc vào móc cân; chị hàng quần áo bế đứa con nhỏ mặt đỏ nứt vì lạnh kê ghế ngồi hóng nắng trên hè. Chủ hiệu đa phần là người Hoa. Biển hiệu dường như đồng loạt có ba thứ tiếng: Hoa, Anh và Tạng. Người Tạng, thay vì cửa hiệu, lang thang bán hàng hóa của mình ngay trên vỉa hè và mặt phố, chủ yếu là đồ lưu niệm với những vòng, xuyến, hạt cườm, cờ phướn và chuyển luân kinh…
Hàng thịt trên Beijing Donglu
Pentoc Guest House (www.pentoc.com) nằm ngay giữa phố Menstikhang Lam. Trang web làm ra cho vui, chứ thực chất không thể đặt phòng trước qua web, bởi thực sự cả nhân viên hay quản lí ở đây đều không biết tiếng Anh. Hơn nữa, trên thực tế đó chỉ là một khu phụ ngay tại cửa ra vào của một khách sạn có tên Shangbala, có 4 tầng với cầu thang khá dốc.
Mặt tiền Pentoc Guest House, cửa bên trái là văn phòng Shigatse travel agent.
Phòng ở đây có vài lựa chọn: nếu ở kiểu dormitory, tức là 4 người/phòng, giá là 25 tệ/người, ở phòng single là 40 tệ, double là 60 tệ. Trang bị trong phòng không có gì ngoài một chiếc giường cũ kỹ, một bộ bàn ghế nhỏ, và một ngọn đèn điện. Toilet và nhà tắm công cộng nằm ở các chiếu nghỉ giữa cầu thang, nghĩa là bạn sẽ phải leo lên leo xuống nếu muốn đi tới mấy nơi đó. Điều này quả là một sự thách thức cho những ai mới đến Tibet lần đầu. Tại sao? Tôi sẽ kể sau. Nếu muốn sang trọng, xin mời sang khu khách sạn Shangbala với thang máy, phòng trải thảm, có điều hòa nóng, toilet và phòng tắm có nước nóng, và tất nhiên là giá, sau khi mặc cả lên xuống, là 250 tệ/đêm cho một phòng 3 người cho 3 cô gái thuộc nhóm 9 ngày. Những người còn lại trong đoàn chui vào Pentoc với điều kiện kiểu budget backpack.

Lá cờ VN tại cửa sổ phòng Pentoc Guest House
Quẳng đồ xuống, mặc cho những thành viên khác gieo mình xuống giường, tôi và một bạn đồng hành vác máy ảnh lao ngay ra về phía quảng trường Barkhor. Cũng đã biết trước về AMS hay hiệu ứng độ cao, nhưng thực sự tôi không hề cảm thấy có ảnh hưởng gì, ít nhất là cho đến lúc đó, ngoài việc leo thang gác hơi nặng hơn bình thường một chút. Quảng trường không lớn, mỗi chiều không quá 100m, dẫn thẳng tới đền Jokhang. Ngay trước cửa đền là hai sangkang (đỉnh đốt hương trầm) lớn bằng đá, cao trên đầu người, ngày đêm tỏa ra một làn khói và mùi hương trầm như quyện lấy dòng người hành hương nối đuôi nhau đi vòng quanh đền Jokhang theo chiều kim đồng hồ. Vòng tròn này được gọi là kora. Tại mỗi đền, điện hay tu viện hoặc điểm linh thiêng nào của Tây tạng cũng đều có ít nhất một vòng kora như vậy. Người cầu nguyện bao giờ cũng đi theo vòng kora theo đúng chiều như vậy, tay xoay chuyển luân kinh, miệng đọc “Ohm mani padme hum”. Kora tại Jokhang, dù rất ngắn, được coi là một trong những kora linh thiêng nhất mà trong đời mỗi người hành hương đều ít nhất một lần đặt chân đến.

Đặc biệt hơn cả trong dòng người đông đúc đó đôi lúc lại có những người đi theo dạng chaktsal, hay còn được gọi là ngũ thể. Thoạt tiên họ đưa hai tay lên trên chạm vào trán, cổ và tim, rồi quì xuống, sau đó nằm hẳn xuống mặt đất với hai tay vươn thẳng lên trước (để 5 điểm hai chân, hai tay và trán chạm đất – ngũ thể). Sau đó nhỏm dậy rút hai đầu gối lên đến bằng vị trí của hai tay, rồi đứng lên. Cứ mỗi chu kỳ như vậy họ tiến lên được khoảng cách bằng đúng chiều dài cơ thể mình cho đến khi hết vòng kora. Đi kora như vậy là cách thể hiện lòng tôn kính và dâng hiến cao nhất mà người Tạng làm đối với tôn giáo của họ. Được nghe nói có những người hành hương đã chaktsal như vậy trên một chặng đường dài nhiều trăm kilômét ròng rã hàng mấy năm trời để đến được thánh địa. Thật là một tinh thần, nghị lực và sức khỏe phi thường.

Sát bên cạnh dòng người hành hương, dân Lhasa tại Barkhor bày bán đủ các loại mặt hàng: quần áo, gậy chống, thảm dệt, đồ thủ công..Đặc biệt nhiều là chuyển luân kinh đủ các kích cỡ, hình trang trí và giá cả. Rẻ nhất là loại hàng lưu niệm, chỉ cỡ dưới 10 tệ, đắt có thể lên đến 250-300 tệ. Nhớ là phải mặc cả, bởi dân bán hàng ở đây đã học được kiểu thách giá của người Tàu. Trả rẻ 2-3 lần mà vẫn bán là chuyện thường. Nếu thích đồ độc hơn, hãy vào các cửa hàng trong nhà của họ, đủ các loại dao kiếm, nhạc cụ,..làm bằng gỗ, đồng, và thậm chí có cả loại sáo làm bằng xương ống chân người, hay bát ăn cưa từ sọ người. Người Tạng quan niệm rằng sau khi chết, linh hồn đã lìa xác thì xác cũng chẳng khác gì các vật vô tri vô giác, nên không cảm thấy ghê sợ khi sử dụng cái phần còn lại đó để làm đồ dùng. Chợt nghe anh bạn cùng đoàn lẩm bẩm:” Cứ thế này mua, có khi mình lại không phải thổi sáo mà thổi ống chân ông nào chưa biết chừng”.
Hết một vòng kora, chúng tôi vào cửa đền Jokhang, và sững sờ trước cảnh hàng trăm người hành hương cùng một lúc thi lễ kiểu ngũ thể. Mỗi người có một tấm trải và hai chiếc mo đeo ở hai tay để chaktsal tại chỗ, đầu hướng vào trong đền. Nhiều người buộc hai chân mình làm một bằng những dải vải. Rất nhiều gia đình từ các vùng xa đã đưa toàn bộ thành viên đến đây hành lễ. Trong lúc chờ có chỗ để chaktsal, họ cũng tranh thủ tạo một vòng kora nhỏ xung quanh hai chiếc chuyển luân kinh khổng lồ bằng đồng, lên nước bóng nhoáng bởi bao năm trời được bàn tay của những người hành hương nối tiếp nhau đêm ngày quay không nghỉ.
Chiếc chuyển luân kinh lớn trước đền Jokhang
Lại nói đến chuyển luân kinh (hay có người còn gọi là chuyển pháp luân – prayer wheel). Khắp nơi trên đất Tạng ta đều có thể thấy chuyển luân kinh. Từ người hành hương, người đi đường, ông bán hàng, bà bế cháu, dường như lúc nào trong tay họ cũng đều có một chiếc chuyển luân kinh nhỏ không ngừng quay. Đó là một dụng cụ nhỏ hình trụ tròn bằng đồng, có đáy kín, có nắp, có một trục từ cán cầm đâm xuyên qua từ phía bên dưới đến nắp để cả hình trụ có thể quay xung quanh. Bên ngoài thân hình trụ thường được trang trí bằng các hình khắc hoặc gắn thêm bằng chữ Tạng. Trên thân còn gắn một xích nhỏ đầu có vật nặng để tạo lực quay. Quan trọng nhất chính là những lời cầu nguyện được viết bằng chữ Tạng trên một dải giấy đặt bên trong hình trụ, quấn tròn quanh trục xoay. Trong những chuyển luân kinh lớn, chiều dài của dải giấy này lên đến hàng dặm đường. Người Tạng tin rằng bằng cách quay chuyển luân kinh, những lời cầu nguyện của họ sẽ được lan truyền và có hiệu lực nhanh hơn.

Written by DIDI

Tháng Ba 26, 2011 lúc 1:18 chiều

Posted in Du lich, tibet

Tagged with

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: